MS Lesson6: IoC, DI, Spring Context, ApplicationContext

 1. IoC - Inversion of Control

Ən əsas ideya budur:

• Əvvəl (klassik Java): sən obyektləri özün yaradırsan (new Service(), new Repo()), kim kimdən asılıdır hamısını özün bağlayırsan.

• IoC-də: bu nəzarəti container-ə verirsən (Spring). O obyektləri özü yaradır və bağlayır.

Yəni nəzarət istiqaməti çevrilir:

• əvvəl: sən idarə edirdin

• indi: framework idarə edir

Buna görə adı “Inversion of Control”.

2. DI - Dependency Injection

DI, IoC-ni praktikada həyata keçirmə üsuludur.

Sənin class-ın başqa class-a ehtiyac duyursa, o dependency-ni içəridə new etmirsən.

Kənardan verilir (inject olunur).

Məsələn:

• TestController-a StudentIdGeneratorService lazımdır.

• Constructor ilə veririk:

• new TestController(service) (unit testdə)

• və ya Spring onu avtomatik verir (runtime-da)

DI növləri:

• constructor injection (ən yaxşı)

• setter injection

• field injection

3. Spring Context

Spring Context = Spring-in işləyən IoC container-ıdır.

Nə edir?

• @Component, @Service, @Repository, @Controller, @Configuration tapır

• bunlardan bean yaradır

• DI edir

• bean lifecycle idarə edir (init, destroy)

• config/property binding edir

Sadə dillə:

“obyekt fabriki + wiring mərkəzi”

Sən @Autowired yazırsansa, onu dolduran məhz context-dir.

4. ApplicationContext

ApplicationContext, Spring context-in konkret interfeysidir.

Praktik olaraq “Spring Context” deyəndə çox vaxt bunu nəzərdə tuturuq.

Texniki olaraq:

• BeanFactory daha əsas/sadə container API-dir

• ApplicationContext onun üstündə daha geniş funksionallıq verir:

• event publishing

• internationalization

• AOP/auto-config ilə daha tam inteqrasiya

• environment/profiles və s.

Spring Boot app başlayanda faktiki bir ApplicationContext qalxır.

• IoC = prinsip (idarəni framework-ə vermək)

• DI = mexanizm (dependency-ni inject etmək)

• ApplicationContext (Spring Context) = bunu edən container

• Spring Context = ümumi danışıq adıdır.

• ApplicationContext = bunun real, texniki adıdır (Spring-də ən çox istifadə edilən container interfeysi).

Yəni praktikada çox vaxt eyni şeyi deyirlər.

Sadə analoq:

• “maşın” deyəndə ümumi addır

• “Toyota Corolla” deyəndə konkret modeldir

Burda:

• “Spring Context” = maşın

• “ApplicationContext” = konkret model (ən çox işlənən)

Applicationda olan butun bean-lari gosterir

@Bean
ApplicationRunner runner(ApplicationContext ctx) {
    return args -> {
        String[] names = ctx.getBeanDefinitionNames();
        Arrays.sort(names);
        for (String name : names) {
            System.out.println(name);
        }
    };
}