MS Lesson3: Demo App with Spring Boot

1. spring-boot-starter-web 

spring-boot-starter-web Spring Boot-da web tətbiqi yazmaq üçün əsas starter dependency-dir.
Qısa desək, bu dependency-ni əlavə edəndə sənə avtomatik verir:
  • Spring MVC (@RestController, @GetMapping, və s.)
  • Embedded server (Tomcat) — ayrıca server qurmağa ehtiyac olmur
  • JSON serialize/deserialize (Jackson) — Java object ⇄ JSON
  • HTTP request/response işləmə infrastrukturu
  • Validation ilə inteqrasiya üçün baza (digər starter-lərlə birlikdə)
Yəni API yazmaq üçün lazım olan minimum “web stack”-i bir paketdə gətirir.

Məsələn, GET /students endpoint-i yazıb app-i run edəndə artıq localhost:8080 üzərində işləyir — bunu məhz bu starter təmin edir. 



2. Tomcat

Tomcat Java üçün web server + servlet container-dır.
Sadə dillə:
  • Sənin Spring Boot app-in HTTP request alır (/api/students kimi).
  • O request-i qəbul edib Java koduna çatdıran “mühit” Tomcat-dir.
  • Cavabı yenidən HTTP response kimi client-ə qaytarır.
Spring Boot-da adətən embedded Tomcat gəlir, yəni:
  • ayrıca Tomcat quraşdırmırsan,
  • app-i run edəndə Tomcat də içində qalxır.
Yəni “server nədir?” sualında cavab:
Tomcat app-i internetdən gələn sorğularla danışdıran motordur.



3. Web server

Web server HTTP sorğularını qəbul edib cavab qaytaran proqramdır.
Məsələn:
  • Browser GET /students göndərir
  • Web server bu sorğunu alır
  • Ya statik fayl qaytarır (HTML/CSS/JS), ya da backend kodunu işə salıb JSON cavabı qaytarır
Qısa analoq:
web server = “qapıdakı qəbul masası”
request-ləri qəbul edir, doğru yerə yönləndirir, cavabı geri verir.
Nümunələr: Tomcat, Nginx, Apache HTTP Server.
Spring Boot-da çox vaxt embedded Tomcat bu rolu oynayır.



4. Servlet container

Servlet container Java web tətbiqləri üçün runtime mühitidir — yəni servlet-ləri işlədən sistem.
Sadə dildə nə edir:
  • HTTP request-i qəbul edir
  • onu HttpServletRequest/HttpServletResponse obyektlərinə çevirir
  • uyğun servlet/filter-ə yönləndirir
  • lifecycle-i idarə edir (init, service, destroy)
  • session, security, thread management kimi məsələləri aparır
Spring MVC-də sən birbaşa servlet yazmasan da, DispatcherServlet adlı əsas servlet bu container içində işləyir.
Qısa fərq:
  • Web server: request qəbul edən “server”
  • Servlet container: Java servlet-lərini işlədən “Java engine”
Tomcat hər ikisini verir: həm web server, həm servlet container.




┌──────────────────────────────┐

│        Client (Browser)      │

│   GET /api/students          │

└───────────────┬──────────────┘

                │ HTTP Request

                ▼

┌─────────────────────────────────────────────────────┐

│                Spring Boot Application              │

│                                                     │

│  ┌───────────────────────────────────────────────┐  │

│  │ Embedded Tomcat                                                                                                      │  │

│  │                                               │  │

│  │  ┌─────────────────────────────────────────┐ │  │

│  │  │ Web Server hissəsi                     │ │  │

│  │  │ - port dinləyir (8080)                 │ │  │

│  │  │ - HTTP request qəbul edir              │ │  │

│  │  └─────────────────────────────────────────┘ │  │

│  │                                               │  │

│  │  ┌─────────────────────────────────────────┐ │  │

│  │  │ Servlet Container hissəsi               │ │  │

│  │  │ - DispatcherServlet-i işlədir           │ │  │

│  │  │ - filter/lifecycle/session idarə edir   │ │  │

│  │  └─────────────────────────────────────────┘ │  │

│  └───────────────────────────────────────────────┘  │

│                                                     │

│  Spring MVC Layer                                  │

│  - @RestController                                 │

│  - @Service                                        │

│  - business logic                                  │

└─────────────────────────────────────────────────────┘

                │

                ▼

         HTTP Response (JSON)



1. Web Server (Məkan və İnfrastruktur)

Web Server bir proqram təminatı və ya aparatdır (məsələn: Apache, Nginx, Tomcat). Onun əsas işi internet üzərindən gələn HTTP sorğularını qəbul etmək və onlara cavab olaraq faylları göndərməkdir.

  • Nəyi qaytarır? Əsasən HTML, CSS, JavaScript faylları və şəkillər.

  • Kimin üçündür? İnsanlar üçün (brauzerdə vizual olaraq görmək üçün).

  • Nümunə: Sən google.com yazanda Web Server sənə Google-un ana səhifəsinin dizaynını (HTML) göndərir.

2. Web Service (Funksiya və Məlumat)

Web Service isə iki proqramın (maşının) bir-biri ilə internet üzərindən ünsiyyət qurması üçün yaradılmış bir xidmətdir. O, dizaynla maraqlanmır, yalnız məlumat (data) ötürür.

  • Nəyi qaytarır? JSON və ya XML formatında təmiz məlumat.

  • Kimin üçündür? Digər proqramlar/tətbiqlər üçün (Məsələn, mobil proqramın serverdən məlumat çəkməsi).

  • Nümunə: Sən bir saytda hava proqnozuna baxırsan. O sayt özü hava proqnozunu bilmir, başqa bir proqramdan (Web Service-dən) JSON formatında "Bakı: 20 dərəcə" məlumatını alır.



Real həyatdan misal (Restoran analogiyası):

  • Web Server: Restoranın özüdür. Binadır, masalardır, menyudur. Sən ora daxil olursan və hər şeyi vizual görürsən.

  • Web Service: Restoranın "Çatdırılma (Wolt/Bolt Food)" xidmətidir. Sən restoranın binasını görmürsən, masada oturmursan. Sənə sadəcə paketdə yemək (məlumat/data) gəlir. Sən o yeməyi (datanı) istədiyin qabda (istədiyin dizaynda) yeyə bilərsən.

Spring Boot-da bu necə görünür?

Əgər sən @Controller yazıb geriyə bir index.html qaytarırsansa, bu Web Server kimi davranır. Amma @RestController yazıb geriyə bir User obyekti (JSON) qaytarırsansa, sən bir Web Service (API) yaratmış olursan.





əsəvvür elə ki, əlində bir-birinin içinə keçən qutular var:

1. Ən böyük qutu: Spring Boot (Framework)

Bu, sənin bütün layihəndir. Sən proqramı işə salanda (məsələn, main metodunu run edəndə) əslində bu böyük qutu açılır.

2. Onun içindəki qutu: Embedded Tomcat (Server)

Spring Boot-u işə salan kimi, o dərhal öz daxilindəki Tomcat-ı "oyadır". Sən kənardan heç bir server proqramı yükləmirsən, o artıq Spring Boot-un kitabxanalarının içində bir proqram (dependency) kimi var.

3. Tomcat-ın iki əsas funksiyası (İki bölməli qutu):

Tomcat özü iki işi eyni anda görür:

  • Web Server hissəsi: İnternetdən (brauzerdən) gələn "qapı döymələrini" (HTTP sorğularını) eşidir.

  • Servlet Container hissəsi: Həmin qapını döyən adamı içəri buraxır və onu sənin yazdığın Java koduna (Servlet-ə) yönləndirir.





1. Mərhələ: Sorğunun Yola Düşməsi (Client Side)

  • Brauzer: Sən https://api.mysite.com/users yazırsan. Brauzer bunu bir HTTP Request paketinə bükür.

  • İnternet: Bu paket TCP/IP protokolu ilə sənin serverinə (kompyuterinə) çatır.

2. Mərhələ: Qapıçı (Web Server - Tomcat Connector)

  • Tomcat (Connector): Serverin "qapısında" (məsələn, 8080 portunda) Tomcat-ın Connector-u dayanır. O, gələn elektrik siqnallarını (baytları) oxuyur və görür ki, "Hə, bu bir HTTP sorğusudur".

  • İşi: Şəbəkə paketini götürüb Java dilində başa düşülən bir obyektə (HttpServletRequest) çevirməkdir.

3. Mərhələ: İdarəetmə Mərkəzi (Servlet Container)

  • Tomcat (Container): Sorğunu içəri (mətbəxə) buraxır. Burada o, sorğunun hansı "Servlet"-ə getməli olduğunu təyin edir. Spring Boot-da demək olar ki, bütün sorğular tək bir nəfərə — DispatcherServlet-ə gedir.

4. Mərhələ: Spring Boot-un Ürəyi (DispatcherServlet)

Bu, Spring-in ən vacib hissəsidir (Front Controller). O, sorğunu əlinə alır və "Xəritəyə" (Handler Mapping) baxır:

  • "Bu adam /users istəyir. Görəsən mənim hansı Controller-im buna cavabdehdir?"

5. Mərhələ: Sənin Kodun (Controller & Service)

  • Controller: DispatcherServlet sorğunu sənin yazdığın @GetMapping("/users") metoduna ötürür.

  • Business Logic: Sənin kodun işə düşür: "Bazaya get, istifadəçiləri tap, onları siyahı halına sal".

  • Nəticə: Kodun bir nəticə (məsələn, istifadəçi listi) qaytarır.

GERİ DÖNÜŞ: Cavabın (Response) Səyahəti

İndi isə proses tərs mütənasib şəkildə qayıdır:

  1. Controller: "Buyur, istifadəçi siyahısı hazırdır" deyir və datanı DispatcherServlet-ə qaytarır.

  2. DispatcherServlet: Bu datanı (Java obyektini) götürür. Əgər bu bir API-dırsa, onu JSON formatına (yəni mətnə) çevirmək üçün bir çeviriciyə (Message Converter) verir.

  3. Servlet Container (Tomcat): Sənin JSON datanı götürür və onu rəsmi bir HTTP Response paketinin (Header-lər, Status Code 200 OK və s.) "bədəninə" (Body) qoyur.

  4. Web Server (Tomcat Connector): Bu Java obyektini yenidən baytlara (0-lar və 1-lər) çevirib internet kabeli vasitəsilə brauzerə yola salır.

  5. Brauzer (End User): Gələn paketi açır, JSON-u oxuyur və sənin ekranında siyahını göstərir.



















































Комментарии

Отправить комментарий

Популярные сообщения из этого блога

Interview questions

Изображение
+1. JVM memory areas. Thread safe memory areas, Garbage collector working principle, Java reference types +2. SOLID +3. Collection API: How does HashMap work under the hood, hash collision, Concurrent HashMap +4. Equals and HashCode contract -5. Thread, Volatile vs Synchronized, atomic variables(CAS-compare and swap). How to prevent deadlock. Deadlock vs livelock. Reentrant lock. +6. Error vs Exception +7. Immutable class(how to make object properties immutable, immutable collections) +8. DB index type(clustered, non clustered, composite) +9. DB normalization and denormalization +10. RDBMS vs non RDBMS +11. ACID vs BASE. Lock mechanism +12. Hash eviction policy(TTL, LRU, FIFO, LFU, MRU, random replacement, ARC). Problem: we have 2GB memory, how to store 15GB data in this cache +13. entity lifecycle +14. dirty check, flush +15. cascade types +16. n+1 problem (entity graph, join fetch) +17. lazy initialization exception 18. idempotency, safe in rest methods +19. IOC, DI, Proxy +20. AOP(c...
Далее...

Lesson1: JDK, JVM, JRE

Изображение
1. Compiler - takes the entire programming code written in high language and translates the whole of it into machine code at once. After this process the an executable file will be ready to run. The translation takes some times to be done, but after that execution is so fast. 2. Interpreter - takes each single instructions of the code translates it and then executes it on its own. The translation step is before the program runs is fast, but execution is slow. JDK = JRE + development tools JRE = JVM + library class JDK -> Java Development Kit. A kit which provides the environment to develop and execute (run) Java program. JRE -> Java Runtime Environment. Provides environment to only run. JVM -> Java Virtual Machine f * Compiled: Fortran, C, C++, Pascal, Haskell, Rust, Go * Interpreted: JavaScript, PHP, Python, Ruby Java both compiled and interpreted language. Terminalda : javac Main.java yazdiqda, source fayli(.java) bytecode(.class) faylina cevirir. Terminalda: java Main (bu z...
Далее...

Lesson_2: Operations in Java

1. Capda toplama emeliyyatinin ferqi: package org.example.test ; public class Test { public static void main (String[] args) throws Exception { int one = 1 ; int two = 2 ; System. out .println( "result = " + one + two) ; System. out .println(one + two + " result" ) ; } }   char a = 'a' ; char b = 'b' ; System. out .println(a + b) ; System. out .println( 'a' + 'b' ) ; System. out .println( "" + a + b) ; System. out .println( "" + 'a' + 'b' ) ; 2. float ve double-da bash veren riyazi emaliyyat xeyalari: package org.example.test ; public class Test { public static void main (String[] args) throws Exception { float f = 0.6F ; System. out .println(f + 0.1 ) ; } } Operators in Java Operators in Java can be classified into 6 types: Arithmetic Operators Assignment Operators Relational Operators Logical Operators Unary Operators Bitwise Operator...
Далее...